Trong các nội dung trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kinh tế tư nhân tiếp tục được khẳng định là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Cách xác lập này không chỉ thể hiện sự kế thừa nhất quán quan điểm của Đảng trong nhiều nhiệm kỳ, mà còn phản ánh sự điều chỉnh ngày càng rõ trong tư duy thể chế đối với khu vực kinh tế tư nhân. Kinh tế tư nhân không còn được nhìn nhận đơn thuần như một khu vực “bổ trợ”, mà được đặt trong tổng thể cấu trúc của nền kinh tế, gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao năng lực nội sinh của đất nước.
Một điểm đáng chú ý là vai trò của kinh tế tư nhân được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với yêu cầu hoàn thiện thể chế và bảo đảm quyền. Việc khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng đồng thời kéo theo đòi hỏi phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng, ổn định và minh bạch, qua đó tạo nền tảng cho khu vực này phát triển lành mạnh, bình đẳng và bền vững trong khuôn khổ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Trong thực tiễn phát triển, kinh tế tư nhân chỉ có thể phát huy đầy đủ vai trò động lực khi quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh doanh được pháp luật bảo đảm một cách thực chất. Cách tiếp cận đối với kinh tế tư nhân vì vậy không chỉ dừng ở khía cạnh khuyến khích, mà đặt vấn đề trong mối quan hệ trực tiếp với yêu cầu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trọng tâm không chỉ nằm ở việc “mở rộng không gian” cho khu vực tư nhân, mà còn ở việc thiết lập các chuẩn mực pháp lý để bảo vệ quyền, điều tiết cạnh tranh và kiểm soát rủi ro trong quá trình phát triển.
Một nội dung then chốt gắn với vai trò của kinh tế tư nhân là bảo đảm quyền tài sản. Quyền sở hữu và quyền đối với tài sản được coi là nền tảng để các chủ thể kinh doanh yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và tham gia dài hạn vào nền kinh tế. Khi quyền tài sản không được bảo đảm đầy đủ hoặc thiếu tính ổn định, khu vực kinh tế tư nhân khó có thể phát triển bền vững, bất kể các chính sách khuyến khích được ban hành ở mức độ nào. Việc nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế gắn với bảo vệ quyền tài sản cho thấy nhận thức ngày càng rõ rằng phát triển kinh tế tư nhân trước hết là vấn đề thiết kế và bảo đảm quyền.
Bên cạnh quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh là trụ cột pháp lý quan trọng khác đối với khu vực kinh tế tư nhân. Các nội dung trình Đại hội đặt yêu cầu tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, trong đó quyền tự do kinh doanh được tôn trọng và bảo đảm trong khuôn khổ pháp luật. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật không chỉ ghi nhận nguyên tắc tự do kinh doanh, mà còn phải được thiết kế theo hướng hạn chế tối đa các rào cản không cần thiết, giảm thiểu can thiệp hành chính và bảo đảm tính dự đoán được của chính sách. Chỉ trong một môi trường pháp lý ổn định và minh bạch, quyền tự do kinh doanh mới có thể được thực thi một cách thực chất.
Việc xác lập vai trò của kinh tế tư nhân cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với pháp luật cạnh tranh. Khi khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh, nguy cơ cạnh tranh không lành mạnh, lạm dụng vị trí thị trường hoặc hình thành các nhóm lợi ích chi phối thị trường cũng gia tăng. Cách tiếp cận đối với kinh tế tư nhân vì vậy không theo hướng buông lỏng quản lý, mà nhấn mạnh yêu cầu xây dựng và thực thi nghiêm minh các quy định về cạnh tranh, bảo đảm sân chơi bình đẳng giữa các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế khác nhau. Cạnh tranh lành mạnh không chỉ bảo vệ doanh nghiệp, mà còn bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và hiệu quả chung của nền kinh tế.
Trong mối quan hệ đó, môi trường đầu tư ổn định và minh bạch được xem là điều kiện không thể thiếu để kinh tế tư nhân phát huy vai trò động lực. Các nội dung trình Đại hội đặt yêu cầu nâng cao tính minh bạch của chính sách, tính thống nhất của pháp luật và khả năng dự đoán của các quyết định quản lý nhà nước. Đối với khu vực kinh tế tư nhân, sự ổn định pháp lý có ý nghĩa không kém các ưu đãi về thuế hay tín dụng, bởi nó trực tiếp ảnh hưởng đến quyết định đầu tư dài hạn và mức độ chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp.
Cách xác lập vai trò của kinh tế tư nhân trong các nội dung trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV vì vậy cho thấy một cách tiếp cận thận trọng nhưng tiến bộ. Kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển, song sự phát triển đó phải được đặt trong khuôn khổ thể chế rõ ràng, bảo đảm hài hòa giữa quyền tự do kinh doanh và yêu cầu quản lý nhà nước, giữa lợi ích của doanh nghiệp và lợi ích chung của xã hội. Đây là biểu hiện rõ của tư duy Nhà nước pháp quyền trong lĩnh vực kinh tế, khi pháp luật giữ vai trò định hình và điều tiết quá trình phát triển.
Từ góc độ thể chế, việc coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng cũng đặt ra yêu cầu rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế theo hướng nhất quán và đồng bộ hơn. Các quy định về đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, tài chính, cạnh tranh và phá sản cần được nhìn nhận trong một chỉnh thể, nhằm hạn chế xung đột pháp lý và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Qua đó, các nội dung trình Đại hội không chỉ khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân về mặt chủ trương, mà còn gợi mở những định hướng cụ thể cho việc cải cách và hoàn thiện thể chế kinh tế.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu bảo đảm quyền trở thành điểm tựa xuyên suốt cho sự phát triển của kinh tế tư nhân. Quyền ở đây không chỉ là quyền tài sản hay quyền tự do kinh doanh, mà còn bao gồm quyền tiếp cận thông tin, quyền bình đẳng trước pháp luật và quyền được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp. Một Nhà nước pháp quyền chỉ thực sự tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển khi các quyền này được bảo đảm thông qua hệ thống pháp luật rõ ràng và cơ chế thực thi hiệu quả.
Những yêu cầu nêu trên đồng thời đặt ra thách thức đối với đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật và quản lý kinh tế. Việc thiết kế, áp dụng và giám sát các quy định pháp luật liên quan đến kinh tế tư nhân đòi hỏi không chỉ kiến thức pháp lý thuần túy, mà còn năng lực phân tích chính sách, hiểu biết về kinh tế thị trường và khả năng cân bằng lợi ích giữa các chủ thể. Đây là khía cạnh quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế.
Từ những yêu cầu đặt ra đối với thể chế và bảo đảm quyền, lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu luật có thêm những định hướng tiếp cận cụ thể đối với kinh tế tư nhân. Các nội dung trình Đại hội cung cấp một khung tham chiếu quan trọng để nghiên cứu mối quan hệ giữa phát triển kinh tế tư nhân và bảo đảm quyền trong Nhà nước pháp quyền. Qua đó, các vấn đề về quyền tài sản, tự do kinh doanh, cạnh tranh và môi trường đầu tư có thể được tiếp cận không chỉ dưới góc độ kỹ thuật pháp lý, mà trong mối liên hệ chặt chẽ với quản trị và phát triển.
Tại Trường Đại học Luật TP.HCM, việc nghiên cứu và giảng dạy các nội dung liên quan đến kinh tế tư nhân được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu hoàn thiện thể chế và bảo đảm quyền theo tinh thần các nội dung trình Đại hội. Các lĩnh vực như pháp luật doanh nghiệp, đầu tư, cạnh tranh và giải quyết tranh chấp được tiếp cận theo hướng gắn với thực tiễn vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, qua đó giúp người học hình thành tư duy pháp lý gắn với phát triển và quản trị.
Nhìn tổng thể, việc xác lập vai trò của kinh tế tư nhân trong các nội dung trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng không chỉ mang ý nghĩa khẳng định chủ trương, mà còn đặt ra một chương trình cải cách thể chế sâu rộng. Kinh tế tư nhân được nhìn nhận như một động lực phát triển gắn liền với yêu cầu bảo đảm quyền và hoàn thiện pháp luật trong khuôn khổ Nhà nước pháp quyền. Chính cách tiếp cận này tạo nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.
Thực hiện: Phòng Truyền thông và QHDN
-----
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (ULAW)
Hotline: (028) 39400.989 – 1900.5555.14 – Zalo: 0879.555.514
Website: https://hcmulaw.edu.vn/
Chuyên trang 50 năm: https://50years.hcmulaw.edu.vn/
Fanpage: https://www.facebook.com/hcmulaw/
Youtbe: https://www.youtube.com/@ulawhcm
TikTok: https://www.tiktok.com/@ulawtv
#50NamTruyenThong #30NamMangTenTruong #VungBuocVuonTam #ULAW50 #KỷNiệm50Năm #TrườngĐạiHọcLuậtTPHCM #ULAW #VữngTruyềnThốngSángTươngLai #ULAW #ĐạiHọcLuậtThànhphốHồChíMinh