Ngày 15/5/2026 tại Hà Nội, Trường Đại học Luật TP.HCM tổ chức Hội thảo quốc tế lần thứ II với chủ đề: “Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số từ khía cạnh pháp lý”, tiếp nối thành công của Hội thảo quốc tế lần thứ I được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh trước đó. Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, mở ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện cơ chế thực thi, trách nhiệm pháp lý và bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu trong môi trường số. Hội thảo quy tụ đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, học viện, trường đại học, luật sư, doanh nghiệp và đội ngũ cán bộ thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật, công nghệ và quản trị dữ liệu.
Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Lê Trường Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM nhấn mạnh rằng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại tài sản đặc biệt gắn trực tiếp với quyền con người, quyền công dân và quyền riêng tư của mỗi cá nhân. Trong bối cảnh các hoạt động học tập, lao động, giao dịch, quản trị và kết nối xã hội ngày càng được thực hiện trên môi trường số, dữ liệu cá nhân không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn phản ánh danh tính, quyền tự do và mức độ an toàn của mỗi cá nhân trong không gian mạng. Theo TS. Lê Trường Sơn, việc ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 là một dấu mốc pháp lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm của Nhà nước Việt Nam trong việc xây dựng khuôn khổ pháp lý hiện đại nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân và thúc đẩy phát triển số bền vững. Đây không chỉ là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trước yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, mà còn góp phần khẳng định định hướng lấy con người làm trung tâm trong quá trình phát triển nền kinh tế số và xã hội số.
TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM phát biểu khai mạc
Tuy nhiên, TS. Lê Trường Sơn cho biết, để các quy định của pháp luật thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả trên thực tế, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thực thi, trách nhiệm của các chủ thể tham gia xử lý dữ liệu cũng như các giải pháp cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và phát triển kinh tế số. Đồng thời, cần tăng cường đối thoại học thuật, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và thúc đẩy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo, giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp nhằm từng bước xây dựng hệ sinh thái pháp lý và quản trị dữ liệu phù hợp với bối cảnh phát triển số hiện nay.
Đại diện Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam, bà Mette Ekeroth – Phó Trưởng phái đoàn Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam nhấn mạnh rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trở thành một trong những thách thức quan trọng nhất của kỷ nguyên số, bởi trong nền kinh tế số hiện nay, dữ liệu không chỉ là nguồn tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội mà còn gắn trực tiếp với quyền riêng tư, quyền con người và niềm tin của người dân đối với môi trường số.
Bà Mette Ekeroth, Phó Trưởng phái đoàn Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam phát biểu tại hội thảo
Theo bà Mette Ekeroth, để một xã hội số có thể phát triển bền vững, người dân cần có niềm tin rằng dữ liệu cá nhân của mình được bảo vệ thông qua một cơ chế pháp lý minh bạch, hiệu quả và có khả năng bảo đảm công lý khi quyền lợi bị xâm phạm. Bà cho rằng quá trình xây dựng pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân cần vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, vừa bảo đảm tính tương thích với các chuẩn mực quốc tế nhằm thúc đẩy hội nhập, thu hút đầu tư và tạo dựng niềm tin đối với các đối tác toàn cầu. Đồng thời, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, đặc biệt là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các hoạt động xử lý dữ liệu xuyên biên giới, hệ thống pháp luật cần thường xuyên được rà soát, cập nhật và đổi mới để bảo đảm hiệu quả thực thi cũng như tạo ra môi trường an toàn, minh bạch và dễ dự đoán cho cả người dân lẫn doanh nghiệp trong nền kinh tế số.
Hội thảo được chia thành 2 phiên làm việc với 5 tham luận chuyên sâu tập trung phân tích các khía cạnh pháp lý liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số, từ góc độ hình sự, hành chính, dân sự đến quyền của chủ thể dữ liệu và trách nhiệm của các bên liên quan.
Hội thảo thu hút các chuyên gia tham dự
Mở đầu Phiên 1 với chủ đề “Hành vi vi phạm về dữ liệu cá nhân và biện pháp xử lý”, TS. Trần Thanh Thảo – Giảng viên Khoa Luật Hình sự, Trường Đại học Luật TP.HCM và PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Hoa – Trưởng Khoa Luật Hình sự, Trường Đại học Luật TP.HCM trình bày tham luận “Hành vi vi phạm pháp luật hình sự về dữ liệu cá nhân”. Tham luận tập trung phân tích một cách hệ thống các quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành liên quan đến các hành vi vi phạm dữ liệu cá nhân; đồng thời chỉ ra những khoảng trống pháp lý trong bối cảnh các hành vi xâm phạm dữ liệu ngày càng diễn biến phức tạp cùng với sự phát triển của nền kinh tế số.
TS. Trần Thanh Thảo, Giảng viên Khoa Luật Hình sự ULAW trình bày tham luận
Nhóm tác giả cho rằng, pháp luật hình sự hiện hành vẫn chưa phản ánh đầy đủ tính chất đặc thù và mức độ nguy hiểm ngày càng gia tăng của các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân. Từ kinh nghiệm của Pháp, Canada, Nga và một số quốc gia khác, tham luận đề xuất bổ sung tội danh liên quan đến hành vi cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân; đồng thời kiến nghị xây dựng tội danh độc lập về vi phạm nghĩa vụ bảo mật và an toàn dữ liệu cá nhân đối với các chủ thể có trách nhiệm quản lý dữ liệu nhưng không triển khai đầy đủ các biện pháp bảo vệ cần thiết, dẫn đến dữ liệu bị chiếm đoạt, bị lộ hoặc bị mất.
Tiếp nối chương trình, TS. Trần Thị Thu Hà – Trưởng Bộ môn Luật Hành chính, Khoa Luật Hành chính – Nhà nước, Trường Đại học Luật TP.HCM và PGS.TS. Trần Thị Thuỳ Dương – Trưởng Khoa Luật Quốc tế, Trường Đại học Luật TP.HCM trình bày tham luận “Hành vi vi phạm pháp luật hành chính về dữ liệu cá nhân”. Tham luận tập trung phân tích thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam, đồng thời đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế.
TS. Trần Thị Thu Hà, Trưởng bộ môn Luật Hành chính, Khoa Luật Hành chính - Nhà nước ULAW trình bày tham luận
Các tác giả cho rằng, pháp luật hiện hành vẫn chủ yếu tập trung vào các hành vi vi phạm mang tính thủ tục, trong khi nhiều hành vi xâm hại trực tiếp đến quyền của chủ thể dữ liệu chưa được điều chỉnh đầy đủ. Từ kinh nghiệm của Liên minh châu Âu và Úc, tham luận đề xuất mở rộng phạm vi các hành vi vi phạm liên quan đến chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài trái pháp luật; tăng cường trách nhiệm quản trị dữ liệu của tổ chức, doanh nghiệp; đồng thời bổ sung cơ chế công khai quyết định xử phạt nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả răn đe trong thực thi pháp luật.
Khép lại Phiên 1, GS.TS. Đỗ Văn Đại – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM và PGS.TS. Phan Hoài Nam – Phó Trưởng Khoa Luật Quốc tế, Trường Đại học Luật TP.HCM trình bày tham luận “Hành vi vi phạm pháp luật dân sự về dữ liệu cá nhân”. Đại diện nhóm tác giả, PGS.TS. Phan Hoài Nam tập trung phân tích các hành vi vi phạm phổ biến theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 như xử lý dữ liệu trái pháp luật, làm lộ hoặc làm mất dữ liệu, mua bán dữ liệu cá nhân, sử dụng dữ liệu để thực hiện hành vi trái pháp luật và vi phạm nghĩa vụ hợp đồng trong hoạt động xử lý dữ liệu.
PGS.TS. Phan Hoài Nam, Phó Trưởng khoa Luật Quốc tế ULAW trình bày tham luận
Các tác giả nhận định rằng cơ chế trách nhiệm dân sự hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên các quy định chung của Bộ luật Dân sự năm 2015 và chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo vệ quyền riêng tư trong môi trường số. Từ đó, tham luận kiến nghị mở rộng quyền xem xét của Tòa án trong việc xác định mức bồi thường thiệt hại tinh thần phù hợp với tính chất và hậu quả thực tế của hành vi vi phạm; đồng thời đề xuất Việt Nam cần từng bước thừa nhận cơ chế “bồi thường thiệt hại định trước” trong các hợp đồng liên quan đến xử lý và bảo vệ dữ liệu cá nhân nhằm nâng cao tính dự báo và hiệu quả răn đe.
Mở đầu phiên làm việc thứ hai với chủ đề “Quyền của chủ thể dữ liệu bị vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan”, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Hoa – Trưởng Khoa Luật Hình sự, Trường Đại học Luật TP.HCM và NCS. ThS. Lê Trần Quốc Công – Giảng viên Khoa Luật Quốc tế, Trường Đại học Luật TP.HCM trình bày tham luận “Quyền của chủ thể dữ liệu bị vi phạm”. Tham luận nhấn mạnh rằng bên cạnh quyền khởi kiện tập thể, quyền được thông báo về vi phạm dữ liệu và các biện pháp khắc phục là một trong những quyền rất quan trọng của chủ thể dữ liệu cá nhân.
PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Hoa, Trưởng Khoa Luật Hình sự ULAW trình bày tham luận
Dẫn chiếu kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Úc và Canada, nhóm tác giả đề xuất mở rộng phạm vi trách nhiệm thông báo khi xảy ra vi phạm dữ liệu cá nhân có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân; đồng thời yêu cầu các bên kiểm soát và xử lý dữ liệu phải công khai các biện pháp khắc phục cũng như giải pháp phòng ngừa tái diễn sự cố.
Khép lại phần tham luận chuyên môn của Hội thảo, TS. Nguyễn Thị Ánh Hồng – Trưởng Bộ môn Luật Hình sự, Khoa Luật Hình sự, Trường Đại học Luật TP.HCM và TS. Trần Thanh Thảo – Giảng viên Khoa Luật Hình sự, Trường Đại học Luật TP.HCM trình bày tham luận “Trách nhiệm của các bên liên quan”. Tham luận tập trung phân tích trách nhiệm của các chủ thể tham gia quá trình xử lý dữ liệu, bao gồm bên kiểm soát dữ liệu, bên xử lý dữ liệu, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cũng như bên thứ ba.
TS. Nguyễn Thị Ánh Hồng, Trưởng bộ môn Luật Hình sự, Khoa Luật Hình sự ULAW trình bày tham luận
Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Pháp, Nga, Canada và Úc, nhóm tác giả đề xuất hoàn thiện quy định về trách nhiệm của bên thứ ba, tăng cường nghĩa vụ minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động quản lý dữ liệu; đồng thời kiến nghị bổ sung các biện pháp tư pháp đặc thù liên quan đến xử lý hành vi vi phạm dữ liệu cá nhân trong Bộ luật Hình sự và hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng liên quan đến dữ liệu cá nhân trong Bộ luật Tố tụng hình sự.
Trong phần thảo luận, nhiều chuyên gia và đại biểu cho rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là vấn đề pháp lý hay công nghệ mà còn là điều kiện quan trọng để xây dựng niềm tin số, thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững và bảo đảm quyền con người trong thời đại số. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực thực thi và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên quan trọng của nền kinh tế số.
Đại biểu trao đổi tại hội thảo
Phát biểu bế mạc Hội thảo, GS.TS. Đỗ Văn Đại – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM gửi lời cảm ơn và ghi nhận những đóng góp học thuật, thực tiễn của các chuyên gia, diễn giả và nhà nghiên cứu tham dự Hội thảo; đồng thời khẳng định những kết quả nghiên cứu, kiến nghị và trao đổi học thuật tại Hội thảo sẽ trở thành nguồn tư liệu khoa học quan trọng, góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật Việt Nam về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thời gian tới theo hướng tiệm cận và hài hòa với các chuẩn mực quốc tế.
GS.TS. Đỗ Văn Đại, Phó Hiệu trưởng ULAW phát biểu bế mạc hội thảo
----
Thực hiện: Phòng Truyền thông và Quan hệ Doanh nghiệp